خانه / مقالات / نحوه سیم کشی و تجهیزات تابلو برق در ساختمان چگونه است؟
نحوه سیم کشی و تجهیزات تابلو برق در ساختمان چگونه است؟
نحوه سیم کشی تابلو برق در ساختمان: راهنمای کامل گام به گام
تابلو برق یا جعبه فیوز (در اصطلاح عامیانه)، مرکز توزیع و کنترل برق در یک واحد ساختمانی است. سیمکشی صحیح آن از اهمیت حیاتی برخوردار است تا از خطراتی مانند برقگرفتگی و آتشسوزی جلوگیری شود و مدیریت مصرف برق به بهترین شکل انجام گیرد.
انواع تابلوهای برق در ساختمان
قبل از شروع سیمکشی، لازم است انواع تابلوهای برق را در ساختمان بشناسید:
تابلوی اصلی (کنتور): تابلویی است که کنتورهای برق واحدهای مختلف و کنتور مصارف عمومی (مشاعات) در آن نصب میشود و تغذیه اصلی ساختمان را فراهم میکند.
تابلوی عمومی (مشاعات): برای تغذیه مدارهای روشنایی و پریزهای فضاهای مشترک مانند راهپله، پارکینگ، حیاط و آسانسور استفاده میشود.
تابلوی تقسیم واحد (جعبه فیوز داخلی): این تابلو در داخل هر واحد مسکونی نصب شده و وظیفه تفکیک و حفاظت مدارهای روشنایی، پریزها و سایر مصارف داخلی واحد را بر عهده دارد. موضوع اصلی سیمکشی ما در این مقاله، تابلو تقسیم واحد است.
نحوه سیم کشی تابلو برق در ساختمان
سیمکشی تابلوی تقسیم واحد که جایگزین جعبههای تقسیم قدیمی شده است، باید بر اساس استانداردها و با دقت بالا انجام شود.
۱. تهیه نقشه و محاسبه بار مصرفی
نقشه تابلو: ابتدا باید یک نقشه تک خطی از مدارهای مورد نیاز (روشنایی، پریزهای عمومی، پریزهای پرمصرف مانند آشپزخانه، کولر و…) تهیه شود.
محاسبه آمپراژ: میزان جریان (آمپر) مورد نیاز برای هر مدار باید محاسبه شود تا بتوان فیوز و سطح مقطع سیم مناسب را انتخاب کرد.
۲. انتخاب تجهیزات استاندارد و مناسب
انتخاب تجهیزات باکیفیت و استاندارد، از اصول مهم سیمکشی تابلو برق است:
تجهیز
کاربرد
نوع مناسب در واحد مسکونی
کلید اصلی (جریانسنج)
قطع و وصل اصلی جریان ورودی واحد
معمولاً کلید مینیاتوری یا کلید محافظ جان (RCD) یا ترکیبی از هر دو (RCBO)
فیوزهای فرعی
حفاظت مدارهای خروجی (روشنایی، پریز و…) در برابر اتصال کوتاه و اضافهبار
کلید مینیاتوری (MCB): برای روشنایی نوع B (تندکار) و برای پریزها نوع C (کندکار) استفاده میشود.
کلید محافظ جان (RCD)
حفاظت در برابر نشت جریان و برقگرفتگی
ضروری است و قبل از فیوزهای فرعی نصب میشود.
شین نول و شین ارت
ترمینالهای اتصال برای سیمهای نول و ارت
سیم و کابل
انتقال جریان
با مقطع استاندارد و رنگبندی مجزا
۳. نصب فیزیکی تجهیزات در تابلو
تجهیزات باید روی ریل استاندارد (ریل DIN) داخل بدنه تابلو به ترتیب زیر نصب شوند:
کلید اصلی (مثلاً محافظ جان) در ابتدا.
فیوزهای مینیاتوری به ترتیب مدارهای روشنایی، پریزهای عمومی، پریزهای خاص و…
۴. مراحل سیم کشی (وایرینگ) تابلو برق
سیم کشی در تابلو برق باید با نظم و دقت انجام شود و اصول رنگبندی سیمها رعایت گردد:
رنگ سیم
کاربرد
سیاه یا قرمز
فاز (حامل جریان)
آبی روشن
نول (سیم برگشت جریان)
سبز و زرد (دو رنگ)
ارت (اتصال به زمین و حفاظت)
الف) سیم کشی ورودی
سیم فاز ورودی: از طریق کلید اصلی (محافظ جان) به قسمت ورودی شینهای هادی (باسبار) فیوزهای مینیاتوری وصل میشود.
سیم نول ورودی: به ترمینال ورودی کلید محافظ جان و سپس به شین نول متصل میشود.
سیم ارت ورودی: مستقیماً به شین ارت متصل میشود.
ب) سیم کشی مدارهای خروجی
سیمهای هر مدار خروجی باید با سطح مقطع مناسب انتخاب و متصل شوند:
مدارهای روشنایی:
سطح مقطع سیم:1.5 mm2
آمپر فیوز:10A (نوع B)
اتصال: سیم فاز خروجی فیوز، سیم نول به شین نول، سیم ارت به شین ارت.
مدارهای پریز عمومی:
سطح مقطع سیم:2.5 mm2
آمپر فیوز:16A (نوع C)
اتصال: مشابه مدارهای روشنایی.
مدارهای خاص (کولر، ماشین لباسشویی):
سطح مقطع سیم و آمپر فیوز: بر اساس توان مصرفی دستگاه محاسبه میشود (معمولاً 2.5 mm2 یا بیشتر و 20A).
اتصال: مشابه مدارهای دیگر.
۵. نکات حیاتی در سیمکشی و ایمنی تابلو برق
استفاده از وایرشو (سر سیم): برای اتصال سر سیمها به ترمینالها و کلیدها، حتماً از وایرشو (با پرس مناسب) استفاده کنید تا اتصال محکم و ایمن باشد و از شل شدن سیم و ایجاد جرقه جلوگیری شود.
داکتکشی منظم: سیمها را درون داکتهای پلاستیکی مخصوص هدایت کنید تا سیمکشی مرتب و عیبیابی آسانتر شود. توجه: فضای داخلی داکتها نباید کاملاً پر شود.
برچسبگذاری: هر فیوز و مدار خروجی باید با برچسب مشخص شود (مثلاً پریز آشپزخانه، روشنایی پذیرایی). این کار عیبیابی و مدیریت را بسیار آسان میکند.
اتصال بدنه به ارت: بدنه فلزی تابلو برق باید حتماً به سیم ارت ساختمان متصل شود تا ایمنی را در برابر خطر برقگرفتگی افزایش دهد.
اهمیت رعایت استانداردها در سیم کشی تابلو برق
رعایت اصول و استانداردهای سیمکشی (مانند مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان و استاندارد VDE) نه تنها یک الزام فنی است، بلکه مستقیماً بر ایمنی و کارایی سیستم برق تأثیر میگذارد. یک تابلو برق با سیمکشی اصولی، از مدارها در برابر جریانهای بیش از حد محافظت کرده و ریسک آتشسوزی یا آسیب به لوازم برقی را به حداقل میرساند.